Mashhur.uz

Iste`dodli o`zbek yozuvchisi. 1907-yil 17-sentabrda Qo`qonda tug`ildi. Oldin eski maktabda, "Istiqbol" maktab-internatida, so`ngra Qo`qon pedtexnikumida o`qidi. 1925-yilda Toshkentga kelib, turli tahririyatlarda mehnat qildi. 1926-1930-yillarda O`rta Osiyo davlat universitetining pedagogika fakultetida tahsil oldi. Umri mobaynida turli ijodiy muassasalarda ishladi.

A.Qahhor o`rinli so`z qo`llash mahoratini puxta egallagan adibdir. Ijodida voqelikni realistik talqin etish ustuvorlik qiladi. Adib serqirra ijodkor sifatida adabiyotning deyarli barcha tur va janrlarida qalam tebratgan. "Olam yasharadi" nomli birinchi hikoyalar to`plami 1932-yilda bosilgan.

"Sarob" (1934), "Qo`shchinor chiroqlari" (1951) nomli romanlari, "Sinchalak" (1958), "O`tmishdan ertaklar" (1965) kabi qissalari, "Boshsiz odam", "Anor", "Bemor", "O`g`ri", "Dahshat", "Millatchilar", "San`atkor", "Adabiyot muallimi", "O`jar", "Asror bobo" kabi o`nlab hikoyalar yozgan.

"Shohi so`zana" (1949), "Og`riq tishlar" (1954), "Tobutdan tovush" (1962), "Ayajonlarim" (1966) nomli komediyalar muallifi. Felyetonlar, adabiy-tanqidiy maqolalar ham yozgan.

Adib asarlarida ruhiy-psixologik tasvir, realistik talqin hamda hajviy yo`nalish ustivorlik qiladi.

Pushkin, Gogol, L.N.Tolstoy, A.P.Chexov asarlarini o`zbek tiliga tarjima qilgan. 1968-yilning 25-mayida vafot etgan.

Nashr etilgan asarlar:
Abdulla Qahhor. Asarlar (5 tomlik). "T. : G`.G`ulom nomidagi nashriyot, 1987-1989.

Oybek " 1905-yilda 10-yanvarda Toshkentning Govkush mahallasida tug`ilgan Muso Toshmuhammadning adabiy taxallusi. "Bolalik xotiralarim" (1963) asarida bolaligini: ota-onasi, qarindoshlari, 20-asr boshidagi Toshkent va uning atrofidagi qishloq, kentlarni, ilk sabog`i, saboqdoshlarini tasvirlaydi.

1922-yildan unrining oxirigacha Oybek she`r, dostonlar yozdi. "Onamning mozorida" (1924), "Ovchiga" (1924), "Yoshlik xotiralaridan" (1925), "Gunafsha" (1927) singari she`rlarida yosh shoir ruhiyatining holatlari tasvirlanadi. "Fanga yurish" (1930), "Fikr" (1931), "Tansiq" (1935), "Dala yo`lida" (1935), "Qishloq qizi student" (1933), "Brigadir ayol" (1935) singari she`rlarida ijtimoiy hayot aks ettiriladi. Shoir "Dilbar " davr qizi" (1932), "O`ch" (1932), "Navoiy" (1947), "Qizlar" (1947), "Davrim jarohati" (1965) singari poemalar yozgan.

Oybek poemalarining qahramonlari "Qutlug` qon" (1940), "Navoiy" (1944), "Oltin vodiydan shabadalar" (1949) singari romanlariga ham o`tgan. "Quyosh qoraymas" (1954), "Ulug` yo`l" (1963), "Nur qidirib" (1955), "Bola Alisher" (1967) " Oybekning muhim asarlaridan. U nosir sifatida xalqning boy, murakkab tarixini aks ettirdi.
Oybek 1943-yilda O`zbekiston Fanlar Akademiyasiga haqiqiy a`zo bo`ldi. Olim "Adabiyot qoidalari haqida" (1926), "Abdulla Qodiriyning ijodiy yo`li" (1936), "Tanqidchilikda savodsizlik va ur-yiqitchilikka qarshi o`t ochaylik" (1939), "Muqimiy asarlarida sotsial tiplar" (1939) singari tadqiqotlarni, Navoiy haqidagi maqolalarni yozdi.

U "Evgeniy Onegin", "Sosunlik Dovud" kabi asarlarni o`zbek tiliga tarjima qildi.

Oybek 1968-yilning 1-iyulida vafot etgan, Chig`atoy qabristoniga dafn etilgan.

Asarlari:
Mukammal asarlar to`plami. 20 jildlik. Toshkent, "Fan", 1990-1995.

Iste`dodli shoir. Lirik she`rlari bilan 20-asr o`zbek adabiyotiga munosib hissa qo`shgan. 1909-yilning 12-dekabrida Jizzaxda tug`ilgan. Boshlang`ich ta`limdan so`ng 20-yillarning oxirida tahsilni Samarqanddagi pedakademiyada davom ettirgan. "Ko`klam" nomli birinchi she`riy to`plami 1928-yilda bosilib chiqqan. She`rlarida lirik pafos yetakchilik qiladi. 30-yillarda shodlik va baxt kuychisi sifatida tanildi.

"Holbuki, tun", "Ofeliyaning o`limi", "Qamal qilingan shahar tepasidagi oy", "Ishim bordir o`shal ohuda" singari go`zal she`rlari mashhur. "Oygul bilan Baxtiyor" (1937), "Semurg`" (1939), "Zaynab va Omon" (1938) kabi dostonlar va "Muqanna" (1942), "Jinoyat" (1944) singari dramalar yozgan. Rus shoir va yozuvchilarining ayrim asarlarini o`zbek tiliga tarjima qilgan.

Nashr etilgan asarlari:
Mukammal asarlar to`plami (5 jildlik). Toshkent, "Fan", 1975-1984.

1903-yilning 10-mayida Toshkent shahrida tug`ilgan. "Shum bola" (1936) avtobiografik qissasida ijodkorning bolaligi, asr boshidagi Toshkent hayoti tiniq tasvirlangan.

"Dinamo" (1931), "Tirik qo`shiqlar" (1932) to`plamlarida shoir ruhidagi betakrorlik, milliy o`ziga xoslik aks etdi. Insonga xos mangu tuyg`ular "Qish va shoirlar" (1929), "Non" (1931), "Toshkent" (1933), "Qutbda saylov" (1937), "Men yahudiy" (1941), "Qish" (1941), "Xotin" (1942), "Afsuski, afsusni qo`shib ko`mmadi" (1945) singari she`rlarda aks etdi.

"Bog`" (1934), "Sog`inish" (1942), "Kuz keldi" (1945), "Kuzgi ko`chatlar" (1948) singari she`rlarida obod bog`, saxiy bog`bon, umiddagi kelajak gavdalanadi. G`afur G`ulomda yurt, xalq, kelajak oldidagi mas`ullik Ota timsolida aks etgan "Sen yetim emassan" (1942), "Sog`inish" (1942), "Biri biriga shogird, biri biriga ustod" (1950), "Sizga" (1947), "Bahor taronalari" (1948) singari she`rlarida yurt, xalq, kelajak mas`uliyati tasvirlanadi.

"Netay" (1930), "Yodgor" (1936), "Shum bola" (1936-1962) qissalari, "Hiylai shar`iy" (1930), "Mening o`g`rigina bolam" (1965) singari hikoyalarida qahramon xarakterining milliy betakrorligini aks ettirgan.

1943-yilda O`zbekiston Fanlar Akademiyasiga haqiqiy a`zo bo`ldi. Akademik sifatida u adabiyot tarixini, yozuvchilar ijodini ("Navoiy va zamonamiz" (1948), "Folklordan o`rganaylik" (1939), "Jaloliddin" dramasi haqida" (1945), "Muqimiy" (1941) kabi maqolalari bilan yoritib berdi.

G`afur G`ulom ijodi O`zbekiston yurtining betakror qiyofasini, o`zbek xalqining o`ta tabiiy xarakterini yuksak badiiylik bilan yoritadi.

Shoir G`afur G`ulom 1966-yilning 10-iyunida vafot etdi, Chig`atoy qabristoniga dafn etildi.

Asarlari:
G`afur G`ulom. Asarlar. O`n tomlik. T.: Adabiyot va san`at nashriyoti, 1970-1978.