Mashhur.uz

Kengqamrovli Art Week Style.uz-2011san’at haftaligi doirasida O’zbekiston Yoshlar teatri sahnasida «Theatre.UZ/2011»ikkinchi xalqaro teatr festivali ochildi. Fond Forum, O’zbekiston Yoshlar teatri hamda «O’zbekteatr» ijodiy ishlab chiqarish birlashmasi tomonidan tashkil etilayotgan mazkur festival Berlin “Rus sahnasi” teatrining yaponiyalik mashhur yozuvchi va dramaturg Yukio Misima asari asosidagi “Niqob izhori” spektakli bilan boshlanadi.

Joriy yilda festival qamrovi sezilarli darajada kengaygan bo’lib, unda mamlakatimiz shahar va viloyatlardagi teatrlardan tashqari Buyuk Britaniya, Germaniya, Isroil, Ukraina, Gruziya, Ozarbayjon, Tojikiston va Moldaviya teatrlari ishtirok etishadi. Shuningdek, xorijiy teatrlar arboblaridan mahorat darslari va ishtirokchilar loyihalari taqdimotini o’z ichiga olgan xalqaro forum o’tkaziladi. Theatre.UZ/2011 festivali yopilishi an’anaga ko’ra, Art Week Style.uz san’at haftaligi doirasida 26 oktyabr kuni soat 18.00 da Milliy san’at markazida bo’lib o’tadi.

Bu yilgi festival dasturi o’tgan yildagiga nisbatan sezilarli darajada kengaygan bo’lib, 10 kun mobaynida O’zbekiston Yoshlar teatri, Akademik rus drama teatri, Toshkent davlat musiqali komediya (Operetta) teatri, Respublika Yosh tomoshabilanlar teatri, O’zbek Milliy akademik drama teatri, «Diydor» teatr-studiyasi hamda «Turkiston» san’at saroyi singari sahnalarda jami 28 ta spektakl namoyish etiladi.

Alisher Navoiy, Uilyam Shekspir, Gans Xristian Andersen, Nikolay Gogol, Aleksandr Ostrovskiy singari jahonga mashhur arboblarning eng sara asarlari postanovkalari teatr dasturidan o’rin olgan. “Layli va Majnun”, “Medeya”, “Balzaminovning uylanishi”, Sulaymon Yudakovning mashhur “Maysaraning ishi” o’zbek komik operasi singari spektakllar san’at ixlosmandlari e’tiboriga havola etiladi. Shuningdek, mahalliy va xorijiy teatrlarning hamkorlikdagi loyihalari ham namoyish etilib, O’zbekiston-Germaniya hamkorligida F. Lyudvigning “Egizaklar” loyihasi, O’zbekiston-Britaniya hamkorligida U. Shekspir va A. Navoiy asarlari asosida ishlangan “Qissa yo’qdir bundan mahzunroq...” postanovkasi hamda Simferopol Qrim-tatar akademik musiqali drama teatri va O’zbekiston Milliy akademik teatrining (Ukraina-O’zbekiston) «Yolg’iz yulduz» spektakli shular jumlasidandir. Mazkur festival repertuari rang-barang bo’lib, uning boqiy mavzularga bag’ishlangan turli janrdagi spektakllari chuqur ma’noli, hatto eng injiq muxlisga ham  ta’sir eta oladi. Bu yil o’zbek, rus, ozarbayjon, ivrit tillaridagi spektakllardan tashqari so’zsiz postanovkalar ham taqdim etiladi.

«Theatre.UZ/2011» ikkinchi xalqaro teatr festivali doirasida teatr postanovkalaridan tashqari O’zbekiston Yoshlar teatri va Davlat san’at institutida Buyuk Britaniya, Germaniya hamda Isroil teatrlaridan mahorat darslari o’tkaziladi. O’zbekiston Milliy matbuot markazida esa «Jahon teatr jarayonida Markaziy Osiyo teatrlari roli va o’rni. Yigirma yillik erkin teatr rivojlanishi natijalari» mavzusida xalqaro forum  o’tkazilib, uning doirasida mahaliy va xorijiy vakillar loyihalari taqdimotlari bo’lib o’tadi.

Eslatib o’tamiz, Fond Forum asos solingan vaqtdan boshlab teatr san’atini rivojlantirish, o’zbekistonlik san’at arboblarining xorijiy hamkasblari bilan madaniy munosabatlarini yanada yaxshilashga qaratilgan qator loyihalarni amalga oshirib kelmoqda. Jumladan, jamg’arma bir necha bor mahalliy teatr jamoalarining xalqaro festival va tanlovlarda ishtirokini ta’minlashga hissa qo’shgan, xorijga gostrol safarlari uyushtirgan hamda poytaxtimizda xalqaro teatr loyihalarini o’tkazishga bosh-qosh bo’lgan.

Kuni kecha milliy akademik drama teatrida Abdulaziz Rahmatovning “Qumda sevgi jilolari“ nomli asari tomoshabinlar e’tiboriga havola etildi. Jamoatchilik ko’rigiga taqdim etilgan asar endi, katta sahnada o’z tomoshabinlarini ham xushnud qilishga kirishdi. “Qumda sevgi jilolari” bir pardali yetti ko’rinishli so’zsiz sahna asari bo’lib, turli tilda so’zlashuvchi barcha millat vakillari uchun mo’ljallangan. O’zbek Milliy Akademik drama teatri tarixida ilk bora tasvir imkoniyatlaridan bu qadar keng ya’ni butun sahna davomida to’liq foydalanilmoqda. Ulkan monitorda musiqa ritmiga mos ravishda Rassom qumda o’ziga xos muhabbat dostonini ifoda etadi.

Spektakl davomida tasvir sahnadagi harakatga bog’lanib ketadi, qahramonlar ichki dunyosini ochib berish uchun ular ruhidagi holat tasvirga ko’chadi.

Ijodkorlar spektakl g’oyasini turli ramzlar va shartlilik asosida ochib berishga harakat qiladi va bu orqali tomoshabinni beixtiyor o’ylashga majbur etadi. Alloh — eng buyuk yaratuvchi va u inson zuvalasini tuproqdan shakllantirgan. Shu bois Yaratgan ham qalbi sevgi-muhabbatga limmo-lim va yaratish kuyida yashayotgan bandalarini sevadi.

Ishq-muhabbat yo’li oson yo’l emas. Sevgi aslida oddiy bir o’yin bo’lmay, mardlarning shavkati-shoni va fidoiyligidir. Pьesada nafosat va go’zallik, jasorat va kurashuvchanlik, ifoda va sabr kabi oliyjanob insoniy sifatlar ulug’lanadi, hasad, adolatsizlik va zulm qoralanadi. Yovuzlik hamisha ezgulik va muhabbat yo’liga g’ov bo’lib kelgani ko’rsatiladi. Turfa qiyofalarga kirib oladigan Shaytonning turli nayranglariga munosib chap bergan Yigit oxir-oqibat o’z sevgilisi vasliga yetishadi. Biroq, alohida insonlar timsolida yaxshilik va yomonlik o’rtasidagi kurash abadiy davom etadi. Aslida mana shu kurashning o’zi chinakam hayot ekani ochib beriladi.

Ma’lumot

Ssenariy muallifi — Abdulaziz Rahmatov

Sahnalashtiruvchi rejissyor va rassom, O’zbekiston Respublikasi san’at arbobi — Baxtiyor To’rayev

Bastakor, O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan madaniyat xodimi — Sultonali Rahmatov

Baletmeystr, O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan artist — Ammina Babadjanova

Liboslar bo’yicha rassom — Lobar Mamatqulova

Rejissyor yordamchilari — Avaz Qodirov, Furqat G’ofurov.

Rol ijro etuvchilar:

Rassom — Rovshan Nurmuhammedov

Yigit — Ixtiyor Atajanov, Navro’z Jumaev

Qiz — Dinara Mustaxishova, Shahlo Temirova, Nigina Anarbaeva

Shaytonlar — Iskandar Elmurodov, Sherzod Abduvaliev, Zarif Hasanov

Parilar — Zilola Gulyamova, Dinara Tashmatova, Gulnora Jumanazarova, Muhabbat Ergasheva.

Spektakl namoyishi otaxon teatrimizda davom etmoqda. Yaqin kunlarda biz bu asar ijodkorlari bilan ajoyib suhbatni sizga havola etamiz!

Munisxon ZIYOXONOVA tayyorladi.

Muqaddas Xoliqova, O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan artist: — Mustaqillik bu — oliy ne’mat ekanligini bolakaylarning ko’zlaridagi xursandchilikdan ham bilib olsa bo’ladi. Ko’zlarida tashvishuv, xavotir bo’lmagan bolakay ertaga o’ziga ishongan, yetuk inson bo’lib yetishadi. Bugun 1-sentyabr. Xalqimiz o’zining ko’p yillik orzusiga erishgan kunning yigirmanchi yili. Atrofimizdagi shodiyonalar bizning ham yuragimizda ichki tug’yonlarni junbushga keltiradi. Birgina teatrimiz misolida aytadigan bo’lsam, yaqindagina Prezidentimizning g’amxo’rliklari tufayli taqdirlangan hamkasblarimizning quvonchini ko’rib, shu farovon zaminda yashayotganimiz uchun shukronalar aytdik. Ko’chaga chiqsak ham, uyga kirsak ham hamma bir-biriga mamnun boqadi. Bu eng yuksak baxt, yuksak qadr beglisi. Ilohim, mana shunday kunlardan ayirmasin! Istiqlolimizning faraxbaxsh kunlari bilan barcha-barchani chin qalbimdan tabriklayman!

***

Uchqun Tillayev, O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan artist: — Men ham aktyor, ham bir o’zbek farzandi sifatida bugungi bayram bilan barcha yurtdoshlarimizni yaqinlarim va hamkasblarim va o’zim nomimdan samimiy tabriklayman. Bugun yurtimizning qaysi hududiga qarmang, ulkan o’zgarishlar, yuksalishlarga ko’zingiz tushadi. Yurtimiz shaharlarining kundan kunga chiroy ochib, zamonaviylikka cho’lg’anib borayotgani kishiga quvonch bag’ishlaydi. Bugun dunyoga o’z salohiyati bilan o’qishga borayotgan har bir yosh ko’ksida g’urur bilan “men buyuk O’zbekistondanman” deya baralla ayta oladi. Sababki, ajdodlarimizning meroslari tiklanib, dunyoga yuz ochdi, dunyo ilm-fani bugun o’zbek zaminida ham rivojlangan davlatlardagi kabi sayqal topyapti. Bunday misollarni qanchalab keltirish mumkin. Shuning uchun men hozir ichimdagi xursandchilikni barcha bilan o’rtoqlashaman va bayramingiz muborak bo’lsin, aziz Vatandoshlarim, deb qolaman!

Respublikamizning otaxon teatri barcha teatrlardan oldinroq yurishi kerakligi qanchalik ahamiyat kasb etishini teatr jamoasi bu gal yana bir bor isbotladi. Negaki, shu kunlarda tomoshabin e’tiboriga havola etilgan sahna asari haqiqatdan san’atning nozik shaydolari uchun quvonchli voqea bo’lsa ajab emas. Eng qizig’i, bu spektaklda hech qaysi taniqli yoki mashhur aktyorni ko’rmaysiz. Unda faqatgina yosh ijodkorlar ishtirok etishgan. Hayron bo’lmang, sahna asariga ham o’yinqaroq yoki kel, shu bir teatrga tushib kelaylik, degan tomoshabin tushunmaydi. “Qumda sevgi jilolari” spektakli faqatgina tuyg’ularni imo-ishoralar, harakatlar orqali ifodalaydi. Undan ham aniqrog’i sahnada ilk bora monitor orqali katta san’at asari rassomchilikning qumdagi ifodasi orqali tomoshabinga asar mohiyati tushuntiriladi. Bu rejissyor Baxtiyor To’rayev hamda stsenariy muallifi Abdulaziz Rahmatovning o’zbek teatri sahnasidagi ilk katta yangiligi. Aslida bu juftlik ilgari ham bir asarni tomoshabinga havola etgandi. Yodingizda bo’lsa, “Chegara ostidagi uy” nomli spektakl ijodkorlari ham shu ikki hamkor bo’lishgan. Xullas kuni kecha O’zbek milliy akademik drama teatrida muhabbat tuyg’usining naqadar qudratli kuchga ega ekanligini ifodalovchi yangi asar namoyish etildi. Spektakl bir rassom yigitning cho’ldan qum olib kelishi va uni panoda turli grafikalar yaratishi bilan boshlanadi. Dunyoning yaratilishidan boshlangan bu ijodiy ishlar mehr-muhabbat, aldov, yovuzlik, ishonch, qahramonlik, vafodorlik kabi qonimizda jo’sh o’rayotgan bir qator tuyg’ularning o’zaro kuch sinashishi orqali rivojlanib boradi. Yakunda esa yovuzlik ustidan qozonilgan g’alaba sifatida dunyoni muhabbat qutqaradi. Balki bu asar bir ko’rganda kishiga tushunarli bo’lmas, ammo keyinchalik uning qanday maqsadni ko’zlaganiga yana bir bora amin bo’lasiz. O’zbek sahnasidagi ilk ekspriment asar yurtimizga tashrif buyuradigan sayyohlar uchun mo’ljallanganligi bois unda so’zlar imo-ishoralar orqali ifoda etiladi. Qum orqali aks ettirilgan suratlar uchun rassom Baxtiyor To’rayevga alohida tashakkurlar aytish kerak. Negaki, san’atning kuchi mana shu o’chib, paydo bo’layotgan suratlar orqali yaqqol namoyon bo’lgan.

Ssenariy muallifi: Abdulaziz Rahmatov.
Sahnalashtiruvchi rejissyor: Baxtiyor To’rayev.
Musiqalar muallifi: Sulton Ali

Spektaklning tomoshabinlar uchun mo`ljallangan premerasi yaqin kunlarda bo`lib o`tadi!